o

QjgL

nare dook Dept.

^ *:feQ/4*oS\ i a-a. &

$mn Bevilaqua : 1492-1500, etc.

AMASAEUS (Gregorius). Panegyricus in laudem cardinalis
Grimani.

Roma n Letter, 24 leaves, 2 3 Unes to a page. Fine woodcut initiai , white
on blac\ ground, at commencement of the text.

24 leaves, 410. Levant morocco.

[Venice, Simon Bevilaqua(P) after 19 June, 1498.]

apparently the only edition. This Panegync is probably the earliest prmted account 01
the famous Cardinal Grimani (died 1523), who was the original possessor of the celebrated
illuminated manuscript, known as the Grimani Breviary, which is now preserved m the
Library of San Marco at "V enice.

With author’s colophon at end, “ Utini, MCOOCLXXXXVIII. XIII Kal. JULIAS.
Hora. XX,” and a page of errata, A fine, large copy (197 x 149 mm.).

IfHain 894. G.W. 1595 (recording only six copies). Not in the British Museum.

'

viwwv;

*• 11 T-' t:. 4

* ‘ ••• 1.

♦

7

* \

PANEGYRICVS IN LAV
DEM CARDINALIS
GR.1MANL

\

*

x ,

.

.«• 1

i.5;c-U H. 6(»U W.

fc W. XOt

Iu

\

\

FAC VNDISSIMI ORATORIS GRE

gorii Amafei Vtinenfis Antiquis Progeni/
toribus Bononia oriundi Panegyricus Pro
Vtinenfibus didlus Sacrati ffimo Cardinali
Dominico Grimano Patriarcha Aquileie
fi Religiofiflimo.

AVSTO Vfqj adeo fe
iicirp fidere Amplitudi/
nis tux fundamenta ia/
fta funt Optime Patru
Princeps ac Sacrofan"
dx Romanx Ecdefia:
Auguftiffime Cardina/
Iis: ut non modo geminum Praefulgentis
tax dignitatis culmen extollere: bifidumq?
‘ myflicx mitra; apicem : Purpureumq; Gale
rumfufferre queant: Verum etiam Sum/
tuum ac fupremum illud Humanarum re/
rum faftigium iure optimo meritoqj depo/
fcantt ut quum triplex Sacratiffimo capiti
tuo acceflerit Diadcmatomnes impleas nu/
merosjnequid tibi ad folidam perfeclamq?

1

Beatitudinem defit.Q^uod fi Paracleto a(V
pfrante fuccelterif ut eundis Pontifex maxi
mus modererisiperbeata ode foret R.elp.
chriftianatquoducc non corporum lioflm
- bus folum deuidisiled profligato potius hu
mana: natura; calumniofo infidiatore affi'
xifqj trophteis omnibus humanis diuinifqj
uirtutibus redimita perpetuo triumpharet»
Sed cur non eueniet/quom periniquum fit
eum imperio aliorum fubefleiqui fapientie
probitate & meritis cuilibet antecellat* Pu/
tandum eft enim Ariftotelis teftimonio ta;
lem uirum tanq Deum in hominibus effer
. reflat ergo(ut uidetur)naturam huius talem
eflejut omnes fponte fua illi parere debeatt
fitqj rex perpetuus i toto orbe.Q^uod pro<
culdubiotquom tu ipfe huiufmodi fis de te
fore minime dubitamus * Prafertim uero
quom diuina prtefagia no mereantur falli:
nec qua: cado dclapfa oracula per quietem
folutioribus mortalium mentibus uera dc'
nunciantinec qua; per liquidum aera candi
diora circumuolat auguria» His adde qplu

\

rimorum conlpirationes atqt confenfus:
pratcipueqj totius populi uaticinia.Mihi ere
dite non hxc fine numine diuum eueniuntt
uox etenim populi nonne uox dei dicitur.'1
Q_uid q dum hxc meditondumcp aliorfu
tnea fertur intentio;in htrcipfanefcio quo
afflatu pene inuitus erumpo.^Et ut mihi ue/
rum fateri liceattdum huic orationi prope/
fus incumbo aperienti Aurelii Theodofii
librum illud prorfus occurrittecce pontifex
ttusjarr/pui omen cofeftim deum optimu
maximu diuolq omnes ut faxint precatus»
Etprofedfo no tantum tibi inumerifep uin
tutibus tuis in omnes homines in omnes
gentes ac principes fummum debetur impe
riumiquantum iampridem labanti ac pene
naufraganti Petri nauicula; exoptatus gu/
bernator aduenies : quom inter mortales
unus fimillimus deo fi stcuius terrenaru re/
tum prarcipuus fubeas uices.Neqj rameha:c
tuorum meritorum praemia:pofcis:inchoan
tis enim uirtutis frudus eft gloria? purgati
uero iam defxcatiqj animi Si ab omni mu

i

i

di huius afpergine preflfe pureqj deterfi (ut
Plotini uerbis utar)uiuenti propria confcie
tia:defun£to jEtcrna fe!icitas.Sed ipfa quid
te deceat euangelica ueritas praecipit: dum
Apoftolos fuos fal terrx euanefcere prohi'
bet:dum eofdem lucem mundi huius cora
hominibus in edito lucere contendit.Et qcj
bene uiuere q bene docere fit prius: qui ta/
men fecerit & docuerit hic magnus uocabi
tur in regno cadorum. Q_uomqj nefas fit
infipientes diuino gregi prsefle pallores:
ne fi cxcus a caco ducatur ambo in foueam
cadant.Perfe&usautem paltor is folus erit:
quiperfimilismagillrofuop hoftiu ipfum
in ouileadmilfusoues fuas impendio curat
atq; tuetur; & cognolcit eas: & fuae eu cogno
fcunt,Q__uod fi mortalium cuipiam hac te
pellate diuina prouidentia conceflum e:uel
foli tibi contigifle quis eat inficias^Quom
unus fis:qui uelut irradians fol quafi ex alta
fpecula diuino lumine circumfufus allucina
bundas chriflianorum mentes illuilres: ac
in harc penitus lutulenta demerfas dudlu au

fpicii fqj tuis in fublime crigas:quorfum etia
fuapte natura hominum ftatuta dirigitur,
Q_uid enim efhquod in omnium principii
pricipe aut requiri aut uotis defiderari que
attquin id totum I te ipfum larga manu aut
deus aut fortuna corukn'c.J Et ne rebus tuis
luculentiflimo Panegyrico addere honore
uidear; faltem capita quxdam qua potero
breuitate perftringarmfimul ut patefaciam
quanto gaudio nationes Patriarchali addi/
£tx curattquato patriam omnest quoru Vei
nenfes prscipuitquataue latticia ob profpex
ros fuccelfus tuos geftiant: qqj de te ardua
uaticinentur. Equidem fic exiftimo in eo
uirotqui unus poft deum maximam in cun/
dos homines habeat poteftatemieaqj opti
me uti uelit:hsc omnia inefle oportere: hu
manarum diuinarumqj rerum (cientiam eu
ftudiokbeneuiuendiconiun<Sam:auctorita/
temjfelic/tatem.Q^uis igitur te uno fapien/
tior aut efl- aut fuit unqiQui quom om ni/
um difciplinarum cognitionem adeptus fis
omniumq} uirtutum habitum confecutus:

✓

te ipfuni cognofcens no folum tibi te natu
inrdligas: uerum ortus tui partem cogna/
tos arcu nmicosrpartcm patriam atqj uniuer
fam chrifti dei noftri ecclefiam uendieare p
fpicias. Vt quum totius orbis terrarum ipfo
rumq? mortalium omnium diuino numine
concedente uicarius dux ac moderator ad/

ii

ucneris: tantopere egregii palloris impleas
muniarut & lapias fubleues ouess& per de/
uia errantes in faluberrima reducas uireta:
Sofpites uero contineasjac demum omnes
peruigili pene cuftodiadiuino gregi confer
ues.Ita ut multiplicium tuarum uirtutum in
tegritate ceteris perpetuo fis exemplo; qua:
te poftremo omni penitus terrenarum repe
labe purgatum diuorum immortalitate do--
nantes ipfius cadi in faftigia ducant» Neqj
enim uerendu eftuiri clarilfimi ut ego qca
affentando dicere uidear: quomnon is fim
qui fponte ac nullo propofito emolumen/
to faediflimum. adulationis crimen incurra
prtefertim uero apud eosjqui nec fallere uo/
Iuntjnec fciunt falli; Illud potius ambigen/

dume temerario atifu eloquetiflimi cuiufg
oratoris munus aflumpfifle uidearjquod
ne quidem acceptaflem Iubensifi aut clariffi
morum concitiium meorum mandata im/
pune fubtcr fugere licui fTetiaut quiccj de ue/
ftra in omnes facilitate aut clamictia timui/
fem, V erum quis eft qui nefciat Patres opti
miacNobiliflimi ciues quibus aufpiciis fa/
pientiflimus Cardinalis Grimanus ac Patri
archa nofrer iam inde a teneris annis uolu/
ptate reieda Alma; uirtutis iter lgredus fit i*
quaqj beatam fibi in ea continuo fedem pa
raritfQ uum em'3 primum fingulati ac fere
diuino pra:ftans ingenio in bonarum artiu
finum fe contulifletj deinde ardore quoda
amoris in ipfa (ludia traheretur* nullam to/
tius philofophis partem reliquit intadam *
quin eam ueluti corporalibus oculis intelie/
dus fui lumine comprehenderet, Ex quo in
arftimabili gaudio tanq ambrofia ac neda/
reo poculo modo eiufdem fapientis precor
dia faturantur ♦ Q_uis enim eum non uere

beatum putetfqui tot tantarumq? difciplina
rutu cognitione fruatutfqui ex ipfarum fon
tibus omnem bene bcafcaj uiuendi norma
fibi aliifqj prasfcribatf qui i eundis rebus ue
tum falfumqjdiiudicetfqui aliquado qua-
fi terreno folutus corpore perfpicaci cotem/
piatione abiirahatur:’ nonne hunc iter mor
tales uitam caelefl ium uiuere crededum efl.'1

Q_uem uero primum dulces ante omnia
mufr: Q^uarum facra ferat in genti percul
Tus amore: Accipiantscadiqj uias ac (yde<
ra moftrent: Defedtus folis uariosdun^qj
labores. Vnde hominum genus: & pecu/
des: unde imber: & ignes: Ardurum:pluui
afqj hyadastgeminofq; triones» Vnde tre
mor terris : qua ui maria alta tumefeant
Obiicibus ruptis: rurfufq; in fe ipfa relidat.

Q^uid tantum oceano properent fe tinge
re foles Hiberni : uel qua: tardis mora no
ftibus obftet » Felix qui potuit rerum co/
gnofeere caufas: Arqj metus omnis: & in/
eludabile fatum Subiecit pedibus ; ftrepi
tumqj acherontis auari. Vt ait Poeta.

Q u:e omnia quantopere in hoc homine
fitafintconliderate»Quotus enim quifqj e
qui hoc uno acutius peruideat quid rerum
natura poftulet;’ qui corporis ac animi fui
uim(ut ab Apolline pythio refpofum ferut)
melius noritfquiue magis eam uitam profe
quatur: qua: rerum beatitudine perfruatun*
Q uom enim Ariftotelis fententia horni/
nem ipfutn quafi quendam mortalem deu
ad duas res eue natum cognofcerettad intel
ligendum fcilicet &agendum;no ueluti pe/*
cora { qua:(ut fcite Saluftius fcribitj natura
prona ac Veneri obedientia finxit: Appeti
tui rationem fubiecitjfed eam tan q in emi/
nentiflima mentis arce collocatam quibuf/
cunqj perturbationibus praeflfe uoluit.Vt
iam florentiflima *tate Ilii ueriratis lumen
appareatmeueipfamCutuoluit Plato)fcne/
<5turem expedetiuteitunc demum fapere:
ac uera opinari contingat. Q uis enim ne/*
Icit quanto acumine naturalium rerum cau
fas difcutiat.J quum aut earum principia aut
confequentiafiC connexa principiis rima/

turiquajq’ ex his fiue fimplicia liuecompoG
ta oriuntutfQ uum mundi huius corporei
ac mobilis naturam inquirit} St de his: qua:
in eo funt:qua;ue ad ipfum fpedantjfuis ra/
tionibus diiferitfHinc illi liber per cadum
curfusjubi perennes eius motus conuerfio/
nefqjscumqt eo innumerabilia fidera inhx
rentia conrpiciat.Septem deinde alia per/
petuo cum fuis orbibus circumferri miretur?
quorum prrecipue fol ac luna diei nodifcp
principes uiciflitudines temporum uarient:
quibus inferiora generantur: & uiuunt: St
corrumpuntur: nec minus eunda elementa
pererratjquarqj in his funt:atqj ex ipfis fiut
perferutaturtuentorum flatus;nimbos: atqj
tonitruatOmnia germinantia} omnia me
tallas omnes Iapides preciofiores: nec non
omnia quicuncp deus protulit animalia:
ipfum qj poftremo horum dominuj huma/
hum genusjcumqj his fuam cuiufqj proprie
tatem ateg naturam perpendit.'’ fic ut nulla
pars caelo mari terra indifcufla remaneat.
Deinde uero hinc fe paulo altius erigens tri

plicetn humanarum animarum uim aera-'
tionem imortalitat/s comprehendit, Rjnv
fufq; fola cogitatione ac inteiligentia cone
tuetur eunda fuperna: diuinitatis opera: 6C
guicquid fublimari globo beatiore animo
atep puriore fubftantia ualet: ueluti prima:
caufie incdmutabiiia & impaflibilia (imula
cra.Etmoxcum humanis cupiditatibus li/
ber fe procul a terra elleuauittac diuini Iu/
minis (plendoreilluftraturideu ipfum tri/
num 6C unum(ut homini fas eftj qua fi per
fpeculuj &in aenigmate profpedat, Vnde
in Angelorum choros ac beato^j (pirituum
ordines intelledus refleditur.Inde multifi/
das daemonum fpecies ac qualitates digno
(citsatq; in ipfa tartara uera imaginatione
percurrit: ac demum Magnorum Patriar/
charum uelamina ac Prophetarum relpon
fa recludittEuangelica dida perfentit: Apo
ftolorum uero ac Sandorum Patrum difei
plinis imbuitur.Sed haeciam altiora funttq
qua: orationis mea: tenuitate prxfulgeant:
atqj illi fcitu q mihi relatu faciliora: quom

A

iipfo molimine rerum me qaafT fetmo de
fecerit. Q_uare iam ad humiliora conuer/
tar:quat multum quidem fpeculatiois: plus
tamen utilitatis afferant.In quibus quantu
uir fumus poflit polleatq; breuiter confides
remus.Equidem quom afliduo ftudio atcp
induftria Septem liberalium artium quam
libet fibi tanq propriam ac peculiarem uen
dicaritthoc feptenario munere corpus ani-'
mumqj perfecit: ut quemadmodum fepte/
narii numen uirtutibus ac plenitudine ma/
gnum hunc paruumcp mundum hominem
eorumqj animas utriufqj amborumq? par/
tes ac qualitates prouidetia ipla incompra:
henfibili pene ratioe crearit atqj gubernet:
ficut Pythagorici primum dein Platonici
ueris racioti nationibus atteftantur.lta & ip
fe hac ueluti feptemplici harmonia fepteq?
uagisrutilantibufcp iideribus fe totum om
ni ex parte bearet. incorrupta; uidelicet Pal
ladis munere: cuius nomine inoleuit ut apd
ueteres feprenarius numerus uocitetunideo
quia ex folius monadis fcctu S£ multiplica/

tioe procefliteficut Mineruam ex folo louis
cerebro natam feruntdgitur per hos ueluti
feptem flexuofos tramites Themidis oraca
lum fecutusjac Alcidem louis filium imita/
tusjinfotnni dracone fopitotac celfis monti
bus fuperatis: in amceniffimum Hefperidu
uiridarium tranfeedittaurea mala dcccrpfit;
indecp Abftulit arboribus precium memor
riqj laborem. Primo nanqj ipfam reiftelo/
quendi fcnbendicp facultatem origine ing
& fundamentum aliarum difciplinarum ex
a&ifiime adeptus eft: fine qua unicuiq’ ca/
uendum putauitjne dum ad fuperiores gra
dus nimium properattin ipfo pene limine
turpiter laberetur,Q_uom nullum fit Ictip/
torum genusjquod non leftione & enarra
tione excutiat: emendatione iuditiocp per/
cenfeattquotn qui fermonis uirtutes igno/
rent q facillime decipianturmifi enim uer/
boruni (ignificata percipies: cognitio reru
peribit.Praefertim uero quum illud Quin/
tiliani animaduertiffettlonge plus eam ha/
bere in receflutq fronte promittattqua: nili

aliarum artium fumdamenta fideliter iecc/
ritt qcquid fuperftruxcris corruet: neceffa'
ria puerisiiucunda fenibus:dulcis fccretoru
comes: & qua: uel fola omni ftudioru, gene
re plus habet operis q oftentationis, Nam
tenuis a fonte aflumptis Poetarum Hiftori
corumqj uiribustpleno iam fatis alueo fluit:
quom prxter rationem rede loquendi non
parum alioquin copiofam prope omniutn
maximarum artium fcientiam amplexa fit*
Dehinc uero quom prae oculis quarumlibet
magnarum rerum perfcrutationem pofuiP
fettomnino eam fibi paradam putauit: qu*
in reliquis ueraacfalla difcernens: inuenta
probabilibus neceflariis ue argumentis diffi
nit atcp diiudicattfuiq; ftudiofos no per pia
na modo ac ingeniis peruia : ,fed etiam per
labyrintheos Gytos atcp Mteandros tanq
filo Ariadnes dirigitjatqs ad amufliim ad re
da perducittfine qua unicuiqj perfacile deci
pi ac turpiter errare contingit. Cuius uarias
diuerfafqj fedionest fi cum ueterum monu

mentis abolerentur jac ex uiuetiutn memo/

« - ♦

lia exciderent, Solus Cardinalis Grimanus
omnes in priftinum robur proprium q; ui/
gorem excitaret.Nec minus uicinam huius
atcg finirimam benedicendi fcientiam repa
raretiqu® dux tanta affinitate ac fimilitudi
ne coniungunturtut harc facundiat fux uireg
ueluti manus palma diftendatjiila lyllogif/
tnoru neruos pugno coftringat. Q_uomcy
inter Ce Ariltotelis affiertione penitus con/
uertantutjut utrnq; nullius fit determinat*
fcientixjambabufqj quodamodo reliqua:
difciplina: participennquid aliud dicedum
eft q Rhetoricam efle quali propagine dia/
lecticx» Atqj hoc pado triuiu pegiumoxqj
per quadriuium perrexiticuius progreflio/
nibus corporeis fenfibus abfolutus puriore
intelligenti* lumine corufcaret . Dum aut
immutabilis fubftantite abftrada cofingatt
aut eadem materialibus rutfus immifceat»
Quare prima fe ei uiiendam obtulit extera
rum mater infinita numerorum propaga/
trix: qux diuitix ratiodnatiois exr mplar re
bufq? ipfis ingenita cocord/ temperi® cun/

c

V

J

da coIKgautum {pcciilatiombusjtum nego
ciis opportua* Cuius quidem dudu atq? pri
tuordiis ulmaria attp perplexa Dimenhuas
Perfpedfuas ac Regularis Geometrias theo/
remata claruerunt; & qcquid podere capa
citate longitudine latitudine anitnoqi fini/
tur:cuius Ipeculationis iuiolabili documen/
to non tantum totius orbis terrarum fitum
locorum formas atq; diftantias dimetiatur:
quantum reliqua elementa ac cadum ipfum
quasqjineisfunt eunda diftertmnet; cuius
cognitionem quorn plurimum ad facultate
dedaleis opificibus & architedis;ad famta*
rem medicis; ad animam philofophis con/
ferre dignofcatieius tn experimeas oppido
deledatur* Hinc illi triplex mufica circum
prascordia ludittqu# omnia quas in eo quas
ne extra ipfum funt fuaui temperet confona
tia*Q^ua etenim lasritia Sacrum pedus fo/
uetutfDumautnouem tnundani corporis
(pharas tanta harmonias obferuatione co/
ftare depnehendatjut fi uel minimum diflto
net eunda penitus interirent*guod fieri ne/

/

quit omhinotquom ipfius mundi anima tu
gabili concordia inter fe concinentibus co
texta numeris omnibus uniuerlkatis mcm/
bris infula: quem ipfa a fumo deo accepit:
ppetuum praeftet uigoremtut a nobihifjmo
entium ad imum continuis fucceffionibus
ratus ordo permaneat: fiatqj mutuis uincu'
lis indiffoluta compago? & nuicj interrupta
coflcxiottanq aurea Homeri cathena e cas
lo in terram pendente colligatajnouem un
diqj circum fonantibus mufis:quarum om>
nium dux ac pater Apollo temperet fonos*
Q_uum uero hsec omnia intuetur: indeqj
mentis oculum in fe ipfum refledlit: quanto
geftiat gaudio neceffe eft tquum fe uelut Mi
crocofmon eademjqua mundus totus: con
fonatia coftare intelligat.Q_uadoqdem in
medio reru fitus puriflima (ux metis ratioe
cu caslo atqj fideribus ieat focietate ? cumq;
ipfis Intelligetiis imortalitate comuicetspar
tibus aut corporis elemeto^i diuerfitatibus
aiTimjlefonqj iferiora degeneras caducajss
animatiu ueftiaf fragilitatetatq? hoc padio

X?

Z' ' ’ '

ifeipm defcendens tam Jterioris cj cxtcrio/
ris hominis ilpiciat cofentanea harmonia*
Q. uo fit ut quum csleftis confcius mufic*
reminifcatur:demu!ceaturuniu(cuiufa5 ge/
lieris melodiascuius quidem fuauitatem no
tam auribus q rationibus metiatur; Vetera
heroum Poetarum ac Sophorum exemplo
qui nullum abfqj huius dulcifono cultu pu/
tabat liberaliter eruditum,Et meritotquom
nemo tam eferati ramue ftupidi pedoris fit
qui non huius numeris capiaturjomnifcg G
ne cantu fidibus aut organo humana uita
atqj focietas i quauis fortuna fordefcatiqui-'
etiam 8i casteroj u animalium corda perten/
tenhinc ille auium concentus in agris: Et la:
tx pecudes 8 C ouantes gutture corui. Q_up
bufquide gradibus in fublime ellatus totius
mundans machina: fitu formaqj ueluti R.a
dio circumfcribatsac csloji permeet orbes:
quorum extimum admiretur undiqj innu**
meris rotantibus ftellis tanq Argi oculis cir
cumuolutione fua eunda defpicientetnjSi*-

)

fideram contempletur figurasmecnon ad/
uerfos errantiu planetapa curfus magnitudi
nefq; perfentianhoij' quoq; omnium uim
ac poteftatem in hac inferiora difcernat:ex
quib9 haud dubie futura prauideat. His er
go feptem ingenuis artibus fe ceu clariflfimis
luminibus circumfepfitjqbus pr®uiis omne
ftudiopj genus intrepidus p tractaret . Atqj
ut eatquantu homini poffibile eft ? prorfus
excoleretimultifcios latices Oratoru, imbi
bitjqui in quas uelint figuras fe Protei mo/
re uertentes eloquenti® fu® munimine fifi
animorum motus flectunt atq; refledlunt.
Nec non & Entheos Poetas coplexus e c®
lefti quodam inftindtu omnia percantan
tesiqbus quidem Nafonis teftimonio deus
mefi.;quoue agitante calefcuntsetenim fpi/
ritus ®thereis fedibus ifte uenit. Et quonia
neceffaritl eft anima cofequi corpus: quom
eius fitinftrumentu atqj uehiculum: medi/
eorum theorie® ac qu®ftionibus dare ope/ *
ramn6alienuputauit:utpr®cipua fui cor/

poris cura non fine medicina cognofceret:

/

l

9

omnemq; eius bonam uafitudinem ad fola
animi uirtutem referretsquo ei pracftaret de
bitum minifteriutn.Q uom uero ut coi po
ris medidna ita animi iit Philofophia per/
fedio: tantopere utriufcp muneribus corp9
animumq; perfecittut duce uirtute*ac comi/
te fortuna(ut in prouerbio eft)nihil illi de/
efletad bene beatccp uiuendum.Praferti^
omnem eius partem perdidiciti qua: uitam
moribus infiruendotatcg a fenfibilium uo/
luptatu illecebris auocandotppofita reijifu
giendare expetendaruqj regula ad fumu bo
num reda pducitanaxie quu idonea fibiqj
congruente natura fortita fuerit, O na me
te quoueigenio pdiuisReligiofifiimus Pa/
triarcha nofter huius lapietis uinbus fe ipj
pnoideft corpus animuqj tuetfnSecudo fa
miliares cognatos atqj amicos fuo cxeplo
ac ratione con feruat atqj gubernat.Poftre/
mo uero publicis & ecclcliarticis p fidet ne/
gociis imagna^ ueraruqi uirtutu examine
cuda mimftras.Hicilli duilia refultat i urat
hinc facri fub diuino eius(pedore canones

excitantur. Qjainimo ipfe tot tantaruqj re
rum fcienria praeditus ipfas conderet leges
fi penitus interiffcnt.0 uotn en i 5 nihil in
humanis inuetiombus undequaqt pfcdnm
fit( Naqt (ut altent Iuftinianusjln nullo peni
tus peccare diuiniratis magis e q mortalita/
tisiquornq; huanae natura congruu fit: ut
omne artinciu incrementu recipiarrut Mar
cellus aittOeteru qui non fubtilirer fa&uni
emendat laudabilior e eotqui primus inue
mt: & aliquando neceffariueft leges antiqs
iam fenio pgrauatas uigilantia alicuius i no
uam pulchritudine & moderatu peruenire
copendium(ut rettulit Imperator)Forte hic
unus eritrqui parta fuprem* plenitudiepo
teftatis:& fiqd fuerit erratu caftigett& nimi
um jjfufa ac fupflua refecetj& hiatia fupple/
at: Si oblitterata iftauretiac etia nouis factio
nibus defiderata pficiat: Q^uom diuini hu
mani epiuris decreta locis atqj teporib? ua/
ricntur.Et probe id qdem: Nancp(ut Bo/
nifacius pracipitjPLatioi congruit:ut fucx
cedat in oneret qui fubftituitur in honore*

7

I \

Pratfertitri uefo quom nullius gentis regni
ac populi extent monumenta: qns ab Hi/
ftoria magiftra uita:ac ueritatis archetypo
no excerpferit: quog: exeplis haud indigus
errorum V lyxis omne negociu illuftret; ac
dicenda faciedaqj pracipiat jpmittat: uetet
& puniattpramiiis poenifcplppofiris,Q_uid
enim mirumCQ^uom Solon Athenienfi/
bus Lycurgus Lacedemoniis luas leges tra/
diderintjfi ifte inuenta alio^ perficiattma/
ior Lycurgo atqj Solonet quoru$ inftitutis
grarcia primo:mox ItaliatVnde omnis ter/
ra repleta eft.Q ui quom uel ob hoc unum
meruerint dici fapientes: qd fi cundaru bo/
naru artiu orbem confecutus hoc nomine
cenieat" -O uom uel folus fit:cui aureus Mi
Jefiorum tripes ab Apolline Delphico in/
dubitato reiponfo addidus efiet. Admiran
daforfitan ac pene i credibilia alicui ueftru
Auditores Eximii de hoc homine dicere ui
deort& qua; uix uni aut alteri per tot hade/
nus decurfa tepora corniger e:& his qdem
paucistquos xquus amauit lupiter : aut ar/

/

cietis euexit ad xthcra uirtus.Sed neq* hac
tepeftate abbreuiata efl: manus domini: 8C
fpiritus ubi' uult fpirafccui ii libuerit cotinuo
pluet mana: 8C proxime aurea fecula reditu
ra magnoru Aftrologoru colenfus iadudu
praedixit. An (olis uobis ignota funt mune
ra diuinitus in eu coIIata/Non.n.fut pleri qj
omnesfaciunt:qui in magnis fortunisnati
fe fe inerti ocio &'libidinibus dedunttaut il
liberalibus negociis implicatur: ac terrenis
cupiditatibus corpus animuqj deuinciut:(e
ipfos (ponte ab omni uirtuteabdicantes:ac
iperiofis tyranis (eruientes)Naturje aut fot
tunse bonis pleno copi* cornu fibiundi^
redundatibusabufusejue^ omnia ad ueras
beatitudinis metam direxit: ad qua' (ibi de
nuo comparandam nullis laboribus nullis
uigiliis pepercit :(ed dies noftefqj ineam
manibus pedibufqj impendit: adeo ut po/
ftremo folaintermifTio illi negociuj uide/
re^Ludus uero ac locus aflfiduu ftudiu ac iu
gis exercitatio.Qjio fit ut nimio fuccendar
rubore: dum me aliofcjj tenuioris coditiois
uideo torpore atq? ignauia deperire: qui in

exigua forte noftra critrien reiicietcs culpa
pteximus (cgniria:: illud aut qd finille iden
tideiaditanteslHagd facile tmer'gut:quo^i
uirtutib9 obdat Res angufta domus, Q^ui
tnagis explorant aduerfa uirost perq; afpe/
raprimo nitit ad laude uirtusuerrita diuo*
Q_uippenecira deu tantu nec tela nec ho'
ftest Quantum folanoces animis illapla
uoluptasf Vt diumitus cecinit Sylli;is,2ted
j>fedo nil criminis remotioe iuuamur; qui
«eluti pecora inglorii uiuimus : & iterimus
debitas dcfidia nodra poenas luentes. Sed
ad diucrticulu.Q_uom igitur fapietifiimos
quofqj PlailofophoRe acTheologoru imita
ti ac Praclariflimoj*: herou & Sanftoii» Pa
tjtu uei^igia feq conftituifletsqua ilji uia ftbj
in uera felicitatem iter extruxittaflidua uid«
licet folerria cura & di!igentia;qbus anni te
tibus breui tantu profecit} ut iiim eundis ui
uen tibus prsdctjatqj iplatn prouocer antb
gnitate.Nec miru quomodo ueteruomni
um labores in hunc unu cofluxerint.Q ui /
bus maxia habeda funt gratia: quom totu
pene orbe terra^ peragrant fe fuaqj omni/

buslocis: omnibus gentibus exponetesjut te
potibus Tuis pofteritatiqj folida cxquifiraqj
doctrina cofuferentjlnexhauftifq} laborib9
uelut mania fediatoribus traderentjNo igit;
huicnoftro reli&a alma rerum atq* uiroruj
parente Italia fuerut tam uarite tamq; remo
tx regionesobeundxtut diuerforu difcipli/
nam undequaqj coflatettmore Pythagora
at® Democriti; qui quum omne dcxSrina
^Otaxqjt collegilfentiad-tegyptioru prophe
'tas tranlfretarut:a quibus perciperet diuino
rum peritia;! nde ad magos Perfarum atqj
ad Caldxos Babilonioru Aflyrioruq; fapie
tes tranfieruntjut futura przuiderent : atqj
omni Mathefi inftruerentf iquoK Democri
tus Indor u Gymnofophiftis cogreflus ej SC
in xthiopia abiitjPyrbagoras uerd deinde
apud cretam una cui Epimenide defcendit
inldsum antrut quom prius in igyptioruj
Sacerdotia Adyta penetra flettlbiq; de aliis
iti arcano edo<ftus di; Q_uoi> fccutus Piato
loca uaria peragrauit ur diuinifus.omnis ge/
neris eruditione copigeret ; quam poftea
-eundis legenda' prabcret.a quo inftructus

•;Diuus ArHloteles huafta menfura trafgre^
fius miro docedi ordine nihil reliqt intadu
adeo ut omiiem fui ftudiofis fe alio confe
rendi pripuerit occafione. Prsdpueaut no
bis chriftianisig de plcnitudie dei oes acce
pim9i& gratiap gr a.Q^uia lex p Mofen da
ta eft. -gratia & ueriras p Iefum Chriftu fafta
etut in euagelio Ioanis.Caelefti igitlngenio
Ratione^ pncditusttata adhibita uigilatia:
tantis ac talibuspraiceptorib9 ufustquid mi
tu fi prudetiflimus Cardialis Grimanusac
Patriarcha nofter omnem humanaijt diui/
narucjj-rerum peritiaadeptusesfQuom in/
xftimabili iuditio atcjj cotilio necg icognita
cognitis habuerit,*neq$ nimia opa ipede/
rit reb%o neceflariis.-qtio qu*da*etia fapie/
ti utilius nefcieda putaritiatqj i rebus tantu
cognitione dignis omne impendes opera
Apes imitatus fit.Q u«p florida uagantes
cura neq? eundos flores delibatinetp ex his
qiios carpuntdn utilia auferuntjqbusmeli/
tos condiant fauostueru operi fuo tantum
apta coquirunt.Pari modo & ipfe ex omni
bus:quosadiittLatinis Gratcisac Barbaris

au (floribus ilbefus a fentibus rofas decerpetis
clegantiflima quscg digeredo in una fum/
mi boni contulit confonantia : ut pote qui
tnel & fel deguftarit anteq fandum dei te/
pium facris myfteriis initiatus ingrederet^
Q^uod & hebrsoru propheta^ principes
Mofen Danieleqj faditaffe aiuttquu Aegy
ptioru Chaldasorucp imbiberit fapiendam
priufq ad fupercadeftiu conteplatione accef
lerintjut Origene Chryfoftomu Hierony/
tnu Auguftinu ac plcrofqj alios prartereara
Necuero h xc cuipia placendi ftudio dice
re uidcamurtut qui blanditiam lenociniis
abste Optie ac Prxftatifiime Pater hodie
gratia ineamus. An ueroadeo mali fumus*
ut temere mentiendo: no quae tibi infunt
fed quae ineffe deceat obiedemus i ac con-/
' trariu defideriis noftris exitu forti entes cun
dis odiofi turpiter deprahedamur.'* Tibiqj
prxcipuerq apto animo & ueritatejq frau/
de & obfequiis magis gaudesjquippe q tua/
nis ede q dici aut uideri bonus, An nos ciu es
Vtinenfes adeo indigi fumus: ut pertrito ge
nere aucupii fortuna liberi cle&ione ferui

tag gnatonid ex aSo^ tuta pendentesmen
dicare cogamur/quin potius eximiis uirtuti
bus tuis accenfi pro tepore hac inculta pro
fudimus i qua haud quaq noftro indigent
teftimonio,Teftiseft Impiola maris xegra
Vrbs Venetiafjrchiiftiana: Religionis tuti!
fimum propugnaculutVbiab ineunte reta/
te ingenue educatus eferuefcentis indoli?
frudus fcecundifljmos edidifti.Teftis e Pa/
tauina Academia claritate tuaae difputatio/
num totiens illuftratatubi quum omne ex/
egeris adoleicetiat Hpremidodrinaac m'Oz
ribus omniu nationum ingeniis praflitifti:
quepraceptores unice amaret : que condi/
fcipuli ueluti fuu Geniu obleruarentique ois
facultas ois ciuitas admirarefiquem perpe^
tuo fecu defiderarent.Teftes funt rurfus Ve
netiauqaaetc ted eunte uberrimo refertu uia
tico ia tinum fuum blandius excipere t ubi
pafiimi tua^r fingulariu uirtutum odorame
ta fragrajuntiubi in templis in,ppatuloin
erricn celebritate tua aurea dida fadaq? cla
ruere; V ndc equeftri dignitate infignnus I
f enatoriu ordine admodum iuuenis alium

I

ptus esjmagna profero f tua Rep. daturus
dbcutnetamifi te aliouocaflent fata‘»Q_ uid
;g> dum relaxandi animi gratia paucis* iftter
iefliS annis Patauiu reilnlTest^adire* omnes
uclia: ad oraculu concurrebat. Vidi ego rue
uiderunt & plurimi interuentu tuo omniQ
philo fophopi omniu medicosi omnium
theologoru tumultuantia fedari certamina
jquu difcuflis ueteru cuiufqt fe&at opinioni/
bus mellifluo ore iugiter uera dogmata ape
rires:aut diffidia coponendo:aut errata ue/
riflimis rationibus reuincendo. Nec potuit
mediuffidtus tua uirtus quiefeere aut iacere
diutiusjquin ex inclyta V rbe tua Roma euo
catus in Protonotariu primusmox in Cardi
tialium Confiftorium afeituses. Vbi qiiOtn
in cxcxlfo prxfulgeas } adeo fplendor tuus
geribus illuceflit t ut qui eo ex remotiflitnis
regionibus uelut in olympicu deicendunt
certame uaria fpeculationfl fuiqi experime
ta daturi te unum tanq altet ii Pythagoratn
& colant & ohftupefcat.Hk te BeatiflimS
Pater ex oibus collegiis delegit: que potifll

mu Patriarchica hac exornaret Tiara i ut in

*

. ^ r

\(p . X /

fedcm Marci EuatigeJiftas fucccffor effesjcu/
uls alumnus fuerast & fieres imitator. Ex
quo nuper in Patriam redeunti Auguftinus
Barbadicus Serenifiimus V enetoru Prin/
ceps cu toto fuo Illufhiflimo Senatu Buce
tauro inue&us occurritjac ceu in mediis un
dis Triuphante circuquaqj Innumeris coe/
untibus cymbulisjcolludentibufqj remiua/
gis polyfcarthmisjquicunqj eum die exhila
cantes I fuos coplexus excxperut.Inter quos
Antonius Grymanus Pater: nauali Prxfe/
dura Gallici belHinfignis ac Procuratorio
diui Marci munere cofpicuus ^dibat: quat
tuor prxdariflimis filiis colluftratusrte pra:
cipuo uidelicet: Vincentiot Hieronymo &
Petroiln quem fortuna Plurima ac maxia
bona congeflitiut eum ex omni parte felice
Quito Metello merito coparemus.Indcqj
te per media tranfuedum urbem ad haben
dos honores omnis stas omnis fexus effu/
fus fpedabatjtum e (peculis cultiflimre mu/
Iieres:tum cuiulcu ordinis turba terra mari/
que oblidente uias: undiqj pr* Ixticia Re/
boantibus tormentogi tonitcuisiac circum/

Tonantibus de Toleni more facro xre obeli/
fcisjcui aflifterent mu (i cop; cert3tnim:ac ge
fticulantium oblectamenta blandirentf lu^
dionutlta cogratulatibus cundismt nil tibi
praster fummu rerum fafttgium coprecare/
tur.Tum uero mihi apud Venetos Preciofa
uirtusuifa efttcuius neqj honores necp prx/
mia detreftando corruperent.Tu tame mu
di inftar teres atqj rotundus Immotus hxre
basjneqj alienis momentis animo fludua/
bassquin tui ipfius iudex no ex exterorum
uultu aut nutu pendebas. Q_uem non am
bigui fafcesmoh mobile uulgus i Non le/
gestnon caftra tenenttqui pedore magno
Spemqj metumcp domasuitio Tublimior
omni: Exemptus' fatisjidignanteqj refcl/
lis Fortuna; dubio quem non in turbine
rerum Depramdetfupremadicsjfed abi/
reparatu Ac plenuuita.Nos uilis turba
caducis Deferuire bonissfemperq? optare
parati Spargimur in cafus.Cadfa tu men
tisab arce Defpicis errantes {humanae^
gaudia rides: Vt de te diuinatiit Papinius»
Etiureid quidetquantienim hxc tibi xfti/

mandi funt ludicra uanitat&Q ni natura
inftitutioe & afluetudine omnibus iam frx
natis domitifqj cupiditatibus csleftiu uitaj
ducis.Cui fi liceret ab omni mortaliu collu
uione (emotus diurnarum folumodo rem
cooteplatione & opere facrum pedtus foue
resjQ^uom citra ea lub orbe lunat fint omr
nia exigua caduca ac breui tepore permane
(ia { in quibus nec debent.ncc pofFmt uir/
tutis pratmia collocari; quomea fupna (mtt
neqj his leuibus ac fordidis rebus immerla.
In quibus qui propria; rationis obii tuae de
uio errore praecipites uera felicitate confti/
tuunttuiuentes mortuiqj fibi aliifqj infatcu/
di perpetuo difcrutiant'*Q uid eni horni-'
ni prodefl fi totu mundum lucret; anima*
uero detrimentum patiatur^Q uibus rebus
percitus feorfum a populoru frequentia ma
iori traquiliiate uixiiTestnifi tetuauiitusdo
cuilfet nefas cfle tibi foli faperetac fandfce ru
fti citatis more modo qj ifruduofius uiuere»
Q_,»are quod mente concaeperas tecumca
moliebarc in arduo politus cdidiflhatqj ne
gociofas ocrofii uiitutibus coniunxiftitcum

V

fapientes iuftofcg urbiu conditores redores
conferuatorefq} imitatus: quos aeco libera/
tos carcere inter fuperos Iris carminibusob
merita reportauit Hefiodus: Indigetes di/
ui fato fumi iouis hi funtr Q_uonda hami
nes: modo cu fuperis humana tuentes: Lar
gi ac munifici ius regum nunc quoqjnadit
Tum uero chrifti dei filii praeceptis obtem
peranstq a patre in has tenebras fando fpi/
ritu cooperante defluxittUt qui uita & lux ue
ra erat omne homine ueniente in huc, mu
dumilluminaret:uerbo*f.&exeplo:neuc:q
per eum fadus erat:mundu fineret interire.
Neepimcritomanqf Platonis iudicio opor
tet bonos ac fapientes utros R.eip» admini/
ftrationem capefcerejne ftultort» temeritate
aur impro.bop.- flagitiis publice priuarirocp
oia corruat.Q uaobre non magis tuafq hu
munx cofules faluti iam tot tantaruqj reruj
fcietia acqlita ad regime chriftiana: Reip.ac
cerfitus te ,p tinus cotuiiflitut quu animu tu
um prius lumine uerkaus ac uirtutu cando/
re exornaflesiac (acrai&myfteriQ litterarum
corpus fpiriiuali fplendore expiaflesKQfiOli

Iimus deogercrts rep> huanapj cura : ut quu
tepus aduenerit geminata: uirtutis fuffultus
munere in fublime cxlu perfe&ior euolares.

An uero alius quifpiam magis optandus efh \
qui tantarum rerum fulcipiat gubernacula.'*
nemo profedio j nemo . O uisenim nefcit
quat opere deuichs ,pfligatifq; illecebris uo/
luptaium undiqj te uirtutu munere excolue
risi Vlyxem uidelicet Orpheu q} smulatus.

Ille enim Siren u blandiufculas cantilenas i
uidus elufitjhic uero Threicia frastus citha
rafidibufqj canoris minime ut exteri illis
adhxlitjuerulnfaxa perpetuo rigere fecit»

Ille Circes medicameta Mercurio euafit du
ce tcuius comites brutoju effigie hominem
exuilfentjhic no folu flumina detinuntmon
tes comouitiuolucres fufpenditiferas mam
fuefecitmeruj & tartara ipfa demulfit: unde
illxfus ad fuperos remeauit.Q uid miru igi
tur fi tu herculeo pedfore omni uinculo ter/
rena: fxcis exutusttibiqj ipfi diuinis rationi
bus imperanstmortalium adminiftrationej
fufcipiasiEt quis teufio prudentior eft.'* qui
ad fimilitudine bifrontis Iani omnia circu/

relpiciast ‘ptacfetiHx «i

deasiquinofolua ima
lis bona fece rn asm erum optima qu®cn tibi
aiiifcjj cuftodieda proponastut pote qui bty
tyruin melq; comederis; ut fcias reprobare
malu & eligere bonu. Q^uo fit ut omnibus
®quus i'ua cuicp tribuas dignitate: bonos et
enim tuiq; periimiles omni fiudio foues:
omni deledatione amplexarisjmaloru mu
feratus fragilitatetperpetua conflanticg tru
tina eunda ppendensmulla ui nulla gratia
nullo praemio a redo ab aequitate dimotus:
ut q beneficetia ac liberalitate tua omnibus
ftudeas j>deife. obefle nemini. Hinc horni
numlocietate I uerist hinc patri® comoda
potiflimaarbitraris:hic cognatis gratiolus
exi ftisthinc omnia amicoijt comunia ducis:
hinc mira pietate parentes colisihinc inaefti
mabil: obferuantia Patre Beatiflimu uenera
risthinc deniq; omni loco omni tepore de
um trinu & unum adoras : cuius pr*c®ptis
obediens nunqa ueritate difcedisji quo fo/
lo omne merito tuo^. fpem collocafti: cui
arditiilirao dcfiderio charitatis te tuaqj oia
A

(pedas; qui praterita

dedicaflnad que teporalibus fpretis delitiis
.tacj in euidentiffima: (alutis portu confugi/
ifti. V bi fecurus a quocunqj tempeftuofo fx
ui entis fortuna; fludu magno excselfocp aio
eius derides ludibriatubi extra humanarum
uicilTitudinu aleam pofitus: necp eius datu
intumefcisjnecj ea reflate deprimefst quin
femp eodem uulcueadecp conflantia infra/
dius nihil cenfeas practer-turpitudine ee ti/
mendunwac folahonefti pulchritudine ad
mirerisjpro qua fortibus uiris omnes erum
na: omnia fint lubeunda pericula. Neqj ta/
men ob hxc fronte obduda triftic^ fuperci
ilio ffuerys icedisrneq; eop morej q curios
fimulant: 6£ bacchanalia uiuunt: uita inftitu
taqjalioi^ fugillas* Veru tanta manfuetudie
,tata tno^ fuauitateomnia peragis; ut abfq?
ulla difficultate multitudinis animos allici/
as ad amoretunde magnopere uiget tui no
minis gloriatqua; poftmodu apud Sumos
Principes promptiffi mos tibi fauores ce n /
ciliec.Necp immeritoiquom natura: tua: be
inignita/e feeutus in eundis didis fadifq? ta
animi q corporis decoru afep modeftia fer/

ues.Inde faciem tuam dulci nitore atqj hila
ritate ferenastlnde fluit feftiui fermonis le¬
pos» Qua enim facilitate priuatos i tua ad
mittis colloqui a^qua humanitate introdu '
dios copledterisfnemo sedepol ungabfle no
latius difcedit. Nobis proculdubio fic pfuav
demusjomniu ex te uno fumi pofle exepla
uirtutu.ladlent igitur fuum Aegyptii Trime
giftum: Admirentur H ierofolyma inSalo
mone omniu fcientiaijt pfedionejnec mi/
nus Gratcia fepte fuos circuferat lapientest
Romani Calones Ambos in calum laudis
, bus efferan tmequaq tamen abfteinilfos de
fideria n ofdra conuerrent.Sed quonia duo
liate in fumtno principe requirenda pratdi/
ximus; Au&oritate uidelicet & felicitatem:
utr.iqj ordine paucis abfolua.Nonigitur la
tis e{} bonu fapienteqj efle aliogi modera--
toremjqui nifi regia quanda ac pene diuina
induat maieftatetnullis legibus; nulla artet
nullis terroribus multitudinis impetus con
tinebittquin i cr coaxantes ranas uelut iers
truncus i acebi t» Necefle eft ergo eum talem
efletquem fponte aut amentjaat timeatjaut

(

*jefterentur,'<uf cettatim faueant:quem pra:
omnibus nialmtsquem letiifiimutn arbitre
tur.Q ua: omnia non tantum uirtute aut di
fciplinatquantutn opinione eximii nomi/
nis comparantur, Q^uae igitur alterius hu/
ius ordinis fama iter ehriftianos clarior fuit

uncj.^cuius operatcuius falubriora confiliar’
in quem tot tanteqj publice priuatimcpco.'
fpiraiiones^Equidem non illum modo do
mcfti cx diuitii paternaqj dignitates ac no
bilifiimorum affinium amicorumqj fauo/
res extollunt: Verum in fublitne eum euebit
Potentiflima V enetorum Refp.Fortunatif
.fimi Collegae ueluti alterum Hadrianum
humani generis delitias contuentur ; San/
;ftilfimus Papa tanq fuum Auguftum cotn'
pleditur:Deniqj in eum cocurrit omnium
bonorum confenfusiquo fit] ut iam nunc
quibufcunqj populis fit uerendusatqj com
, fpicuus.Maxime autem quom eius tantam
uideant felicitatemjut nihil illi ulla ex parte
, definqwod in confumatiflimo principe pof
, fit etia uotis optari. Neq? enim iam- ampli/
usrepetasquae per feuobis magis q oratioe

mea innotueruttin qbus folis primaria: phf <
lofophorum fedta: ueram Beatitudinejpo/
fueretTantumodo illud addam egregia: firt
gularifqj formx uiro hxc omnia contigi fle:
cuius pulchritudinis elegantiam: tum certa
uiuendi tegula:tutn geftu cultucp decentio/
re exornauit:adeo ut nemo quantumuis p/
ditusilli hxc bonainuideat: uerum aptifli/
me collocata diiudicet. Q_ uom uere quide
bonus fitiatq? ex omni parte quadrangulus:
ut non modo eius uotis fe hominum ftudia
accomodettuerum etiam fortunae flatus ob
temperenf»Q_uare quom chriftiana: Reip»
cura ita fitneceflariasut folertiflimo indige/
at paftorejita nauicula pifcatoris uacillet: ut
culpa & focordia gubernatorum iam prope
naufragium faciat, Quomq; hic unus ad
hocipfiimdiuino quodam confilio natus
efle uideaturjin quo fit omnium pene reruj
peritiatomnium uirtutum habitus elucefcats
penes quem fit tanta au&oriras tanta felici/
tastan dubitamus adhuc folum hunc eflet
cui Aureu Petri Soliu debeatur .''quom lit
folidiflima petrajfuper qua} lefu chrifti xdi

JA *

/

fketut eccMiatquod ut illi decetis ac con/
fentaneum fitttum humanae falutisjtum ip/
fius caufasdeo diuifep [mortalibus auctori/
bus certatim (ummi facerdotes comittant,
O igitur fapiente fortunatu & uere beatum
uirumteuius cu uirtute fortuna coiundta eft*
O unicum chriftianopi perfugium: in quo
refident iconcuffa fidei ppugnacula.’;0 ui/
gilantiflimu bonoijt cuftodem. O15 maloru?
clartnentiifimum correftorem.Et 6 nos fub
tua cura felices} cui (ut Homerus prxemuit)
fceptra dedit uenerandaqt iura lupiter : ut
qux refta forent ac iufta uideres. Tete onv
nesob refta colent: tete inclyta demu Fa'
ma uirum extremas terra: uulgabit in oras.
Q^uanto igitur nationes omnes putas ella
tas gaudiotad quas quidem diuerfas atq; 15
ginquas Aquileienfis infulx fe cura extedit
fimulac accaeperunt nouitiu te fibi obtigi fic
paftorem.^Mihi crede fi modo id moris cet
quod fuit olimsex ApolIoniasBoemiatPa'
noniajex Dalmatia atq; uniuerfa Illyride:
ex magna parte Germania:: quin & ex om¬
ni praepotenti ac percelebri regione V eneta

publice priuatimqt uifendi Audio ac officii’
gratia ad te protinus cofluxifientttanta hac
ledetn ucneratione profequuntur.Cui ho/
die poft Petri & Pauli Romana limina pi i
mas partes aflignet? quandoquidem orien'
tales ab immanibus Mahumethanis euerlx
uideantur quodam modo capite diminuta;:
hacfola fuperftite: qua: praecipuum fibipa/
triarchatas uendicet nomen. Ex qua etiam
Gradenfis Dignitas pullulauittunde V ene
ti fuum primatem traxeretficuti ex Aquileia
Alati Leon;s infgnia : haud immemores
originis fu®} qui quidem i propria uencrutt
& fui eos merito recreper ut. Sed una meher
cule Foriiulii Patria exuberanti I&ticia om/
nibus antcccllit.Q_u® te fuos fines lgredie
teplacidu ftrauit maretcuius amnes leni fiu
uio profiliereeeui protinus faecundiiTitni ar
riferunt colles; montefq; aerii exultarunr:
quae tibi obuios per amoena locoru cuiufcu
ordinis effudit uiros. !ntcr quos Vtinenfcs
Nobiliifimi publico decreto frequeiiflima
& equitum & peditum catcrua occurrerunt
M.ignificentiifimo Ioane Muirocen o i'r

tecerrimo P ratfidfc praecutite» Indeqj (uam
introeuntem Metropolim circumtuu om/
nes fupplicantium ritu folenni Pompa ac
facris hymnis de more feftum celebrantes
diem inudem maximam introduxerunt^
Vbi confeftim iuftitix tux cathedram ere/
xiili. Vnde nullis unq precibus nullis con/
ditioibus dimoucastquom rationi quadret
ut ibi eam perpetuo permanere SC uelle 8C
optare debeas. Licet enim fibi guifgj place/
at non tamen radios folis negabit. An ue/
ro cuiq ignotum eft hanc (olam Vrbem
inter patrimas caput altius extuli fltfqus 82
aeris temperie* 82 fitus amoenitate: 8i loco/
rum opportuitatejad fe incolendam horni
num concurfus allexit . Vt iam tantopere
coaluerittq? per fe plus fola uigeat:q reliqua
omnia municipia po(fint:quippe qux mi'
nime ope aliorum xdigeatiuerum tanq cor
in medio fita circumiacentia membra fua
uberrate u i u if i c e t : E m i nc nt i ili m a arce cun
da profpeftans.In hac igitur rerum copia
acuirorumlucemein oppidulis tua uirtus
Iaterct;merito refidendum duxiftis quo in

V

loco tibi tuifq? familiaribus ac pcmecefla/
riis prsfto fine omniajubi plurimos erudi/
tos tui ftudiofos habeas. Nam ut Philofo>
phos Theologos Poetas Oratorefqj prate
reamjquorum colloquiis ac congretfioni/
bus delciSabcre, (3 uibus Iurifconfultorum
Luminibus Tribunal tuum illuftrabitur/
quom eorum excellentiflimum collegium
publicis Gytnnafiis numero non eruditio/’
ne cedat: quibus ducibus ne in tenebris qui
dem errare contineat. Hinc ad exteros in/
fradfce equitatis tus opinio permeabit:
hinc terras tute mitrae obnoxias Aftrasa re/

t

uifet. Erquifnam adeo temerarius fit: qui
aliorfum mentem tuam diuerterc audeat/
maxime quom hoc noftru emporiu Aqui
leicnfis obtineat locu:quoauri iam inde a
tritauis ciuitatem comunicauittut quicunqj
unius pari ratione alterius nobilitate & pri
uilegiis perfruatur.Hiec igitur fedes tua db
Haec illius uices fubibirjutquod ultra horni/
num memoriam /ugiter praiftiritjnunc quo
qsfponte cuftodiat: & obferuet. Salue igi/
tur maxime atqj optime Patria: paters no/

\

tume ing Vtinenfium Saluetquorum tnaH
datis obtemperans hasc omnia protulit
Q_uom ipfialioquin longe maiora expe^
darentttu*qj magis Amplitudini congru/
entia.

: : DIXI : t

k

X

VTINI.

MCCCCLXXXXVl»

X1II.KAL.IVL1 AS
HORA,

XX,

Frrata calchographorutqux alicuius tn orne
ti uidebantur : recognita & caftigata ledor
hic annotauimus; extera per te corriges.

Folio v.ubi e Veneri legendum eft uentri.
Fo.vi.Libe^ leg.liberjfed hoc folu in qbuf
dam foliisu aliis uero ipreffores emedarut.
Fo.viii.Teperix cu diphthongo pro te tu/
perie fine diphthongo.

Foiviiii.hcoru 1 egend u Herou: fed hoc fo
luiqbufda foliisti aliis uero apref.emeda,
Fo.xi.Lacedemoniis fine diphthongo pro
Iacedxmoniis cum diphthongo,

Fo.xii. quomodo leg, quom»
Fo,xiii.caldxos(tne.h. eg.chaldxos cu.h,.
Fo, xv, Collegiis leg,co! legis.

• 'r- : ' ’ * '■') 7. . .

: ■ ■' ;>co , ; ' : ' ■ 't

■* -

>

^ - i **, ( "*'{'■ "l'

■ .• i ■ ’

0'i

.!

5 *

* *

r t

• v ; 5: r ; S

.

>*• ■ -

■ •, : ; ■, •: 1

V

■ i

i -

>: <V <> . *OrfO f , ■ > i.

■

' <5 '

■ , . : ■: . ■ a :

.

*

I

V

/

s

V

Gf

V

I

/

Grimani, Antonio. - Doge of Venice. Bom in 1436, he first led a soaman’s life;

then, in political life, he was the standard-bearer of the alliances with the emperor

(embassies of 1490 and of 1495) and with France, even though in 1495, as a civic duty,

he fought against Charles VIII: three years later he was one of the most ardent support- .

ers of the French league calliance3. And perhaps this position was the reason for the

misfortune which a year later overcame him through the defeat that the Turks inflicted

<3)n him in the encounter of Z onchio(1499) . The severe condemnation that struck him, with

the loss of ali his offices (he was already General of the Sea £Admiral£3 and Procurator

private

of St. Mark) wor9 also dictated by profound political and (fami ly resentments . Scornful,

he rebelled against n gn in it" this injustice and preferred exile in Rome with his i i*m

Domenico,

son^ a Cardinal, while waiting for his reestablishment . The ill-omened days of 1509
opened the doors of his fatherland for him again, with the restoration of his lost
honors. Raised to the rank of Duke (1521-May 7,1523), he at first formed an alliance
with Francis I and, after the battle of Bi cocca, with Charles V; but in general he
showed irresoluteness in political action, which was not always useful for the fortunes
of Venice. He died in 1523.

* In the expression ”General da Mar’r it is just possible that Mar may be a
proper name, but it is not probable.

Grimani, Domenico. - Cardinal, diplomat, humanist, bom at Venice about 1461,
died at Rome on August 27, 1523. He was Patriarch of Aquileia from 1497 to 1522.

k

A friend of Julius II, magnificent Maecenas, he was protector of the arts and
collected a rich library, which he left to the church of St .Antonio di Castello
(Canons of SS . SalA/atore) and which was destroyed by fire. His fame is attached
especially to the precious Breviario which bears his name and which he left, at

his death, to the Republic of Venice. (See Breviario, VII, p.838)

« *

.

.

Ve* , * c.%r!r, ■

> t

*